أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
93
قانون ( فارسى )
بل : هندى گويد خيار هندى است و به خيار كبر مىماند . مزهاش تلخ و مانند مزه زنجفيل است . مزاج : در دوم گرم و خشك و به عقيدهء بعضى در سوم گرم و خشك است . خاصيت : قبض است و درون را توان بخشد . اندامان غذا : آتش معده را دامن زند ، در علاج قى سودمند است و يكى از داروهاى گوارشى است . اندامان دفعى : شكم را بند آورد و باد را پراكنده كند . بليلج ( بليله ) : تقريبا هممزاج آمله و مغزش شيرين و تقريبا چون فندق است . مزاج : در اول سرد و در دوم خشك است . خاصيت : هم زداينده و نرمكننده است و هم قابض . اندامان غذا : معده را دباغى و جمع كند و سستى و رطوبت معده را از بين مىبرد و هيچ دارويى در دباغى معده به بليله نمىرسد و فوايد بسيار دارد . اندامان دفعى : شايد شكم را بند آورد ، بعضى گويند تنها ملين است و بس ، كه من اين رأى را مىپسندم . بليله براى رودهء مستقيم و پيزى بسيار سودمند است . بادرنجبويه ( بادرنگبويه ) : مزاج : در دوم گرم و خشك است . خاصيت : در علاج همه بيماريهاى بلغمى و سودايى مفيد است . آرايش : در خوشبوى نمودن دهان بسيار مؤثر است . زخم و قرحه : داروى گرى سودايى است . سر : بندآمدههاى راه به دماغ را باز كند و بوى گند دهان را بزدايد . سينه : شادىآور ، توانبخش قلب ، علاج خفقان است . اندامان غذا : كمك هضم است و داروى سكسكه مىباشد . جانشين : در مداواى قرحه به جاى بادرنجبويه مىتوان يك برابر آن ابريشم و دوسوم وزن آن پوست بالنگ به كار برد . باذنجان ( بادنجان ) : نياز به معرفى ندارد . گزينش : تازهترش سالمتر است و كهنهاش بد است و مزه و مزاج قليا را دارد . مزاج : به عقيدهء ابن ماسرجويه سرد مزاج است . ليكن در حقيقت چون تلخى و تندى دارد گرمى و خشكى در درجهء دوم غالب آمده است . خاصيت : سبب سودا و انسداد مىشود . آرايش : پوست را بدرنگ و سياه كند ، رنگ را زرد مىگرداند . بادنجان كوچك همه پوست است و لكههاى سياه صورت را سبب شود . دمل و جوش : پديدآورنده ورمهاى سرطانى و سخت و جذام است . اندامان سر : انسدادها ، سردرد ، جوشهاى دهان را بوجود آورد . اندامان غذا : گرفتگيهايى براى كبد و طحال در بر دارد . اما اگر آن را با سركه بپزند گرفتگى كبد را بگشايد . اندامان دفعى : باعث بواسير است ، و ليكن اگر دنبالههاى بادنجان را در سايه خشك كنند براى دفع بواسير خوب است . بادنجان به روانى و قبضى شكم كارى ندارد . اما اگر در روغن بپزند روانكننده و اگر با سركه بپزند قابض مىباشد . بهرامج ( بيدمشك ) : از نباتات خوشبو است . خاصيت : ماليدن آب و افشرهاش ورمها را فرونشاند . سر : شكوفهء بيدمشك و بو كردن برگ آن بادهاى متراكم سر را علاجند . اندامان دفعى : شكم را روان كند .